1. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNA

1.1. Przeznaczenie

Tokarka stołowa typu TSA-16 przeznaczona jest do drobnych robót tokarskich, wiertarskich i innych. Szybkości wrzeciona dostosowane są nie tylko do obróbki metali lecz także do drewna i tworzyw sztucznych.
Wyposażenie tokarki w skrzynkę posuwów typu Nortona oraz gitarę pozwala na nacinanie gwintów metrycznych i calowych. Przez dodatkowe wyposażenie specjalne możliwości produkcyjna tokarki zostały poważnie zwiększone.

1.2. Opis konstrukcji i zasada działania tokarki

Łoże

Łoże tokarki o pryzmatycznych i płaskich prowadnicach o budowie skrzynkowej wewnątrz użebrowanej, spoczywa na dwóch nogach przymocowanych śrubami. Nogi wraz z wanna na wióry przykręcona są do drewnianej płyty stołu szafkowego. Wewnętrzne prowadnica służą do ustawienia wrzeciennika i konika (również do przesuwania), a zewnętrzne do przesuwania suportu.

Wrzeciennik rys. 02

Korpus wrzeciennika o budowie skrzynkowej przymocowany jest do łoża 3 rys. 01 przy pomocy śrub dwustronnych 21, nakrętek 20 i płytek 22. Wrzeciono 12 wykonane jest z otworem przelotowy fi 17,5mm dla mocowania materiału prętowego. Wrzeciono posiada stożek wewnętrzny 1:20 dla osadzania tulejki redukcyjnej o stożku Morse'a Nr 1. W przedniej części wrzeciono ułożone jest w regulowanym łożysku ślizgowym (brązowym) osadzony w otworze stożkowy korpusu wrzeciennika. W tylnej części wrzeciono jest ułożone w łożyskach tocznych: rolkowo-stożkowym lub kulkowym jednorzędowym.
Siły osiowe przenosi łożysko oporowe kolkowe tak dla wykonania jednego jak i drugiego. Wrzeciono w przedniej części jest hartowane.
Na wrzecionie na zewnątrz korpusu wrzeciennika zamocowane jest czterostopniowe koło pasowe, otrzymujące napęd od przystawki.
Wewnątrz korpusu na wrzecionie zamocowane jest koło zębate 16, z którego przenoszone są obroty przez koło zębate 13 gitary i nawrotnicę 5 na wałek 6
Z wałka 6 przez koło zębate wymienne na gitarze 4 rys. 05 obroty przenoszone są na wałek skrzynki posuwów 8 rys. 04.
Brązowa nawrotnica osadzona jest na wałku obrotowym 6, a na jej wystających czopach obracają się koła zębate pośrednie.
Wałek 6 ułożyskowany jest w łożyskach tocznych. Zazębianie kół zębatych nawrotnicy, jak i ich uzębienie z kołem zębatym na wrzecionie odbywa się przy pomocy dźwigni 25. Ich wzajemne położenie ustalamy przy pomocy zatrzasku 27, który swym czopem wchodzi w jedno z nawierconych gniazd w korpusie wrzeciennika.
Zmianę zakresów obrotów wrzeciona uzyskujemy przez przekładanie pasków z silnika na przystawkę oraz z przystawki na wrzeciono.

Mechanizm zaciskowy rys. 03

Uchwyt w połączeniu z tulejkami zaciskowymi służy do szybkiego zaciskania materiału w czasie ruchu obrabiarki.
Zaciskanie materiału w czasie ruchu obrabiarki dokonuje się przy pomocy tulejki 9, którą przesuwana dźwignia 1 nachodzi na kulki umieszczone obwodowo między stożkową częścią tulejki oporowej, a stożkiem w końcu tulejki 8.
Kulki działają na tulejkę przesuwnie, a ta za pomocą tulei dystansowej powoduje przesunięcie tulei zaciskowej. Tuleja przesuwna 9 jak i tuleja 8 osadzone są na tulejce oporowej 10, zamocowanej na wolnym końcu wrzeciona 12 (rys. 02). Do przesuwania tulejki 9 poprzez kamienie osadzone w niej, służy dźwignia z gałką 4.
Dźwignia 1 osadzona jest wahliwie na sworzniu 3 zamocowanym we wsporniku 22 przykręconym do boku korpusu wrzeciennika 1 (rys. 02).
Komplet tulejek zaciskowych dostarczonych jako wyposażenie specjalne, zezwala na zaciskanie prętów od 3 do 12 mm co 1 mm.
Zastosowanie konika z głowicą rewolwerową znacznie przyspiesza obróbkę większej ilości drobnych przedmiotów.

Skrzynka posuwów (Nortona) rys. 04

Z wałka skrzynki posuwów 8 otrzymującego obroty za pośrednictwem gitary, obroty przenoszone są przez koło zębate na koło pośrednie znajdujące się w przesuwnej dźwigni 2 na jedno z kół zębatych w układzie Nortona, osadzonych na wałku 7.
Następnie przy pomocy sprzęgiełka 5 obroty przenoszone są na śrubę pociągową 20. Skrzynka posuwów daje przy toczeniu 9 różnych posuwów, zupełnie niezależnie od kół zębatych na gitarze.
Do nacinania zaś gwintów służy gitara z kompletem kół zmiennych.

Gitara rys. 05

Gitara zamocowana jest na wałku 8, osadzonym w korpusie skrzynki posuwów 04. Dobór kół zębatych do nacinania gwintów metrycznych oraz calowych, jak i układ dla zamocowania na tokarce podano na rys. 15. Zakres nacinanych gwintów calowych wynosi od 6 do 352 zwojów na 1 cal.

Zamek rys. 06

Posuw mechaniczny zamka uzyskujemy od śruby pociągowej z gwintem trapezowym 6 zwojów na 1 cal przez nakrętkę dzieloną 4 osadzoną na niej, a zamocowaną w płycie zamka 16.
Włączenie i wyłączenie posuwu mechanicznego w czasie pracy dokonuje się dźwignią ręczną 1 zamykającą lub otwierającą nakrętkę dzieloną 4. Ręczny posuw suportu po łożu dokonuje się po otwarciu nakrętki dzielonej przy pomocy kółka ręcznego 2 oraz kół zębatych współpracujących ze śrubą pociągową, która wykorzystywana jest jednocześnie jako zębatka.
Dla uniknięcia wycierania się śruby przy posuwie ręcznym suportu śrubę unieruchamia się dźwignią.
W czasie mechanicznego posuwu suportu kółko 2 do ręcznego posuwu można wyłączyć przez jego poosiowe przesunięcie.

Suport rys. 07

Płyta suportowa z zamocowanym do niej zamkiem rys. 06 przesuwa się po dwóch zewnętrznych prowadnicach łoża pryzmatycznej i płaskiej.
Ruch wzdłużny po łożu otrzymujemy od śruby pociągowej. Suport dolny 2 osadzony jest na płycie suportowej 1 i otrzymujemy przesuw poprzeczny w stosunku do kierunku płyty suportowej, przy pomocy śruby pociągowej 8 pokręcanej korbką 15.
Skręt 3 osadzony na suporcie dolnym 2 zezwala na ustawienie suportu górnego 4 z zamocowanym na nim imakiem nożowym 21 na dowolny kąt od 0 do 60 stopni w obu kierunkach kątowych dla toczenia krótkich stożków.
Przy toczeniu stożków przesuw górnego suportu, osadzonego na prowadnicach skrętu 3, uzyskujemy przy pomocy śruby pociągowej 9 przez pokręcenie korbki 14 zamocowanej na jej wolnym końcu - po uprzednim wyłączeniu śruby pociągowej. Śruby pociągowe do przesuwu dolnego suportu, jak i do przesuwu górnego suportu posiadają nastawne skale co 0,05 mm, zezwalając na dokładne ustalenie średnicy toczonego przedmiotu.
W płycie suportowej 1 zastosowano wkładki filcowe dla równomiernego smarowania prowadnic łoża w czasie ruchu suportu.
Luzy na prowadnicach usuwane są przy pomocy regulowanych klinów 16 i 17.

Imak 4-ro nożowy rys. 07

Imak 4-ro nożowy 21 wykonany ze stali w formie czworokątnej wieżyczki osadzony jest obrotowo na sworzniu 23 zamocowany na stałe w suporcie górnym 4. Prawidłowość ustawienia i sztywność jego w czasie pracy zapewniona jest przez zatrzask 33 zamocowany w suporcie górnym.
Przy nastawieniu, a następnie zamocowaniu, imak wchodzi jednym z czterech wyjęć wykonanych co 90 stopni w jego podstawie na zatrzask. Dociśnięcie imaka do suportu dokonujemy przez pokręcenie rączki 22 mocno do oporu. Rączka 22 osadzona jest na gwincie sworznia 23. Dla ustalenia położenia i zamocowania imaka do następnej operacji zwalniamy go przez częściowe odkręcenie rączki 22 ze sworznia 23.
Zwolniony imak, odpychany sprężyną 29 od suportu górnego schodzi z zatrzasku 33 zezwalając na przekręcenie go ręcznie w nowe położenie. Noże mocowane są śrubami o łbach kwadratowych.

Konik rys. 08

Dla zamocowania i ustawienia konika w osi wrzeciona służą wewnętrzne pryzmatyczne i płaskie prowadnice łoża.
Korpus konika 1 umieszczony jest na przesuwnej płycie 2 mocowanej łącznie z korpusem do łoża tokarki.
Korpus konika jest przesuwany i ustalany na płycie 2 w poprzek łoża przy pomocy wkrętów 20. Urządzenie to zezwala na toczenie długich stożków.
Prostopadłość przesuwu konika zapewnia występ prowadzony w rowku płyty 2. Konik mocujemy do pryzm przy pomocy płytki 10 wspartej o dolne krawędzie prowadnic łoża, dociskanej przez regulowane cięgno 6 współpracujące z wałkiem mimośrodowym 8 osadzonym w korpusie konika, a obracanym w czasie mocowania dźwignią 13. Przesunięcie korpusu konika od osi wrzeciona dokonujemy przez wkręty 20 osadzone w płycie 2, a działające na sworzeń wkręcony w korpus konika. W korpusie konika osadzona jest przesuwna tuleja 5 ze stożkiem Morse'a Nr 1 dla kła.
Przesuw tulei otrzymujemy przez pokręcenie śruby pociągowej 4 korbą 14.
Stałe położenie wysuniętej tulei zabezpiecza tulejka zaciskowa 7, pociskana pokrętną rączką 15 osadzoną na wkręcie 12 wkręconym w korpusie konika.
Tuleja zabezpieczona jest w czasie przesuwu od obrócenia się przy pomocy wkrętu 16 wchodzącego swoim zakończeniem w wyfrezowany kanał wzdłużny na tulei, a osadzonego w korpusie konika.
Dla wysunięcia kła z gniazda tulei wsuwamy ją w korpus konika przez pokręcenie śruby pociągowej, która swoim zakończeniem wyciska kieł ze stożka.

Podtrzymka stała rys. 09

Okular posiada trzy szczęki 2 regulowane śrubami 3 i zabezpieczone nakrętką 4. Korpus mocowany jest do pryzmatyczno-płaskich prowadnic łoża, przeznaczonych dla wrzeciennika i konika, przy pomocy płytki 5 dociskanej do spodnich krawędzi łoża śrubą zamocowaną na stałe w podstawie okulara.

Stół szafkowy rys. 01

Stół szafkowy jako podstawa tokarki przeznaczony jest do umieszczenia w nim napędu, jak i do przechowywania oprzyrządowania i narzędzi. Stół tokarki posiada szkielet wykonany z kątowników, a ścianki z blachy stalowej.
Na drewnianej płycie stołu szafkowego umocowana jest tokarka wraz z wanną, a pod spodem płyty w szafce przymocowane są sanie dla silnika elektrycznego.
Do półki znajdującej się wewnątrz szafki przymocowana jest przystawka napędu.

Napęd rys. 10

Tokarka otrzymuje napęd od silnika elektrycznego. Obroty z silnika przenoszone są na przystawkę, a stamtąd na wrzeciono przy pomocy wielostopniowych kół pasowych i pasów klinowych.
Wałek przystawki 7, na którego obu końcach zamocowane są koła pasowe 3 i 4 obraca się w łożyskach bocznych osadzonych w wychylnym ramieniu 1. Naprężenia pasków między silnikiem, a przystawką dokonuje się przez przesuwanie silnika po saniach. Naprężenie pasków, przenoszących obroty z koła pasowego przystawki na koło pasowe wrzeciona, regulujemy wychyleniem ramienia 1 osadzonego na wałku w podstawie 2.
Ustalenie położenia ramienia 1 po napięciu pasków dokonujemy przez cięgno 9 osadzone w nim, a ustalone w sworzniu 8 przy pomocy nakrętek.
W podstawie 2 osadzona jest tuleja 12, w której zamocowany jest mimośrodowo sworzeń 8. Przez częściowe obrócenie tulei 12 dźwignią ręczną 10 ku górze całkowicie zwalniamy paski od naprężenia, co pozwala na swobodne naprężanie ich na innej średnicy kół pasowych. Do ponownego naprężenia pasków przesuwamy dźwignię ręczną 10 ku dołowi, aż do oparcia się wkręta w kanale tulei 12 ustalającego jej położenie.
Mimośrodowe ustawienie otworu dla sworznia 8 w stosunku do kanału poza punkt martwy gwarantuje niezmienne napięcie pasków w czasie pracy.

Konik rewolwerowy rys. 11

Korpus konika 1 mocuje się na wewnętrznej pryzmatycznej i płaskiej zewnętrznej prowadnicy łoża przy pomocy płytki 8 i dwóch śrub. Przesuwna tuleja 6, osadzona w otworze korpusu konika posiada w jednym końcu gniazdo stożkowe Morse'a Nr 2, a na drugim końcu obejmę dźwigniową 5 z osadzoną w niej rączką 15. Na obrobionej piaście korpusu konika osadzone jest ramię 4 połączone z obejmą dźwigniową 5 łącznikami 13 i 14.
Przesuw tulei uzyskujemy rączką 15 przez wychylenie obejmy dźwigniowej 5 ustalonej w nawierceniach stożkowych tulei przy pomocy śrub wkręconych w obejmę 5 i zabezpieczonych nakrętkami. W gniazdo tulei mocujemy trzpień 7 z głowicą rewolwerową.
Głowica składa się z obsady 2 osadzonej na trzpieniu 7, oraz trzpieniu 9 osadzonym w obsadzie głowicy, na którym mocuje się głowicę narzędziową 3.
W otworach głowicy narzędziowej osadza się narzędzia i mocuje się je wkrętami. Głowica narzędziowa prowadzona jest w otworze cylindrycznym obsady 2, mocowana na trzpieniu 7 i osadzona na stożku pinoli 6. Dla wykonania następnej operacji unosimy głowicę z narzędziami, naciskając trzpień 9 do zwolnienia jej z kołka, przykręcamy ją naprowadzając na dalszy następny otwór i opuszczamy. Sprężyna 16 osadzona na trzpieniu 9 ustali głowicę na kołku i dociśnie do stożka centrującego .

Suport obcinający rys. 12

Dolną płytę suportową 1 mocuje się na zewnętrznych pryzmatyczno-płaskich prowadnicach łoża przy pomocy śrub oraz listew 10 i 11. Górna płyta suportowa 2 prowadzona jest po prowadnicach skośnych dolnej płyty suportowej. Przesuw płyty górnej dokonuje się przez pokręcenie dźwigni 4, osadzonej na wolnym końcu wałka, na którym zamocowane jest koło zębate 5 działające na zębatkę 6 przykręcone do płyty suportu górnego. Wałek 3 osadzony jest obrotowo w dolnej płycie suportu.
Rączkę dźwigni 4 nastawia się w dowolnym położeniu, wygodnym dla obserwującego oraz ustala się jej położenie przy pomocy śruby zaciskowej.
Imak przedni 8 mocuje się w poprzecznym rowku teowym płyty górnej suportu 2 przy pomocy śrub 12 i nakrętek.
Imak tylny 9 mocuje się w wzdłużnym rowku teowym płyty górnej suportu 2 przy pomocy śrub 13 i nakrętek.
Wykonane rowki teowe są prostopadłe względem siebie i zezwalają na dowolne wzajemne nastawienie i ustawienie imaków 8 i 9.
Noże w imakach mocujemy przy pomocy śrub dociskowych.
Przesuw górny płyty suportowej 2 ogranicz się w dwóch kierunkach nastawianych zderzakami śrubowymi.
Ruch noża do przedmiotu obrabianego, zamocowanego w przednim imaku 8 ogranicza nakrętka ustawiana na śrubie zderzakowej 14 zamocowanej w dolnej płycie suportu 1.
Ruch noża do przedmiotu obrabianego, zamocowanego w imaku tylnym 9 ogranicza śruba zderzakowa 15 zamocowana w górnej płycie suportu i zabezpieczona nakrętką.

Zespół narzędzi do obróbki drewna rys. 13

Korpus wspornika 1 mocuje się w dowolnym miejscu i położeniu do łoża przy pomocy płytki 6 i śruby dwustronnej 5 z nakrętką.
Spód korpusu wspornika opiera się o górną płaszczyznę zewnętrznej pryzmy łoża. Dla wyrównania poziomu prowadnic zastosowana nastawialną płytkę 4 zawsze wspartą o płaskie prowadnice łoża, a zamocowaną do korpusu 1 śrubą 7.
W korpusie osadzony jest nastawialny na wysokość i pod kątem do materiału wspornik 2 zezwalający na wygodne oparcie noża w czasie toczenia. Ustala się go śrubą zaciskową 3.

1.3. Wielkości charakterystyczne

Maksymalna średnica toczenia nad łożem 160 mm
Maksymalna średnica toczenia nad suportem 62 mm
Wznios kłów 80 mm
Rozstaw kłów 380 mm
Ilość prędkości wrzeciona 8
Zakres obrotów wrzeciona (obr. / min) 100, 160, 240, 360, 400, 640, 960, 1430
Ilość posuwów 9
Zakres całkowity posuwów 0,05 - 3 mm
Zakres nacinanych gwintów metrycznych 0,2 - 3 mm
Zakres nacinanych gwintów calowych 6 - 352 z/1 cal
Prześwit tulejek zaciskowych 3 - 12 mm
Stożek wrzeciona 1:20, fi 19,6
Stożek tulei wrzeciona i konika Morse'a Nr 1
Moc silnika napędowego 0,37 KW
Obroty silnika napędowego 1400 obr/min
Ciężar obrabiarki (około) 150 kg
Powierzchnia zajmowana 1260 x 600 mm

1.4. Wyposażenie normalne

  1. Podtrzymka stała
  2. Mechanizm zaciskowy
  3. Tarcze zabierakowe
  4. Zespół kłów z tulejką redukcyjną
  5. Zespół narzędzi do obsługi tokarki
  6. Dokumentacja Techniczno-Ruchowa

1.5. Wyposażenie specjalne

  1. Zespół narzędzi do obróbki drewna
  2. Suport obcinający
  3. Konik rewolwerowy
  4. Podtrzymka przesuwna
  5. Uchwyt samocentrujący z tarczą